Każdy, kto używał Windows zapewne zauważył, że system ten zajmuje dużo miejsca i zawiera wiele niepotrzebnych komponentów. Vista na wielu starszych komputerach działa również bardzo wolno. Za pomocą małego programu jakim jest vLite możliwe jest podobnie, jak za pomocą nLite w XP usunięcie wielu komponentów systemu, dodanie aktualizacji, sterowników, wprowadzenie własnych ustawień czy zautomatyzowanie aktualizacji. Po utworzeniu własnej płyty instalacyjnej Vista nie tylko zajmuje mniej miejsca na dysku, ale również działa dużo szybciej. Jak przygotować własną, dostosowaną instalację systemu? O tym w dalszej części artykułu.
Autor: Grzegorz Skulimowski
Co możemy zrobić w vLite?Po pobraniu wszystkich wymaganych musimy zainstalować Microsoft .NET Framework(jeśli nie korzystamy z Visty) oraz Zestaw zautomatyzowanej instalacji (AIK) dla systemu Windows Vista z dodatkiem SP1 i Windows Server 2008. AIK dostępny jest w postaci pliku ISO. Możemy wypalić go na płycie DVD lub zamontować używając emulatora napędu CD/DVD np. Daemon Tools. Po włożeniu płyty do napędu(lub zamontowaniu pliku ISO) powinien automatycznie uruchomić się z niej program:
Z programu wybieramy "Instalacja zestawu Windows AIK" i instalujemy go. Jeżeli po włożeniu płyty do napędu nie uruchomi się z niej automatycznie program, możemy wejść na dysk DVD i uruchomić go ręcznie. Zrobimy to klikając na startcd.exe. Alternatywnie możemy uruchomić bezpośrednio instalację AIK klikając w waikx86.msi(Windows 32 bit) lub waikamd64.msi(Windows x64).
Kolejną czynnością będzie zainstalowanie programu vLite. Podczas pierwszego uruchomienia musimy zaakceptować licencję programu.
Jeśli nie mamy zainstalowanych w systemie wszystkich wymaganych komponentów możemy zobaczyć taki komunikat:
Instalacja wymaganych składników jest konieczna, jeśli chcemy korzystać z programu. Aby uruchomić program musimy umieścić w katalogu głównym vLite plik wimgapi.dll z WAIK(plik znajdziemy w C:\Program Files\Windows AIK\Tools\x86).
Jeżeli mamy już wszystko zainstalowane powinniśmy ujrzeć główny ekran programu.
Teraz musimy wykonać jeszcze 2 czynności. Pierwsza to zmiana języka. Język zmieniamy za pomocą menu Language. Z menu wybieramy język Polski. Po zmianie teksty w programie zmienią się na wybrany język.
Główny ekran programu w języku polskim.
Kolejną czynnością jaką musimy wykonać to upewnienie się, czy posiadamy odpowiednią ilość wolnego miejsca na dysku. Potrzebujemy miejsca na skopiowanie zawartości płyty DVD oraz na pliki tymczasowe. Lokalizację plików tymczasowych możemy zmienić korzystając z menu Opcje.
Opcje programu. Możemy zmienić tu lokalizację plików tymczasowych, wyłączyć sprawdzanie zależności usuwanych komponentów(może powodować niewłaściwe działanie systemu), kopiowanie ustawień do tworzonego pliku ISO, czy pomijanie możliwości usunięcia pozostałych obrazów.
Jeżeli partycja z plikami tymczasowymi nie posiada odpowiedniej ilości wolnego miejsca w trakcie korzystania z programu możemy zobaczyć taki komunikat:
W następnej kolejności musimy umieścić płytę instalacyjną Windows Vista w napędzie DVD i w głównym oknie vLite kliknąć w przycisk Przeglądaj. Po kliknięciu wyświetli nam się okienko wybory dysku/folderu zawierającego pliki instalacyjne.
Po wskazaniu odpowiedniego napędu musimy wskazać, gdzie pliki zostaną skopiowane.
Teraz musimy poczekać, aż program skopiuje pliki.
Kiedy program zakończy kopiowanie płyty zostanie wyświetlone okienko z możliwością wybory wersji systemu, którą chcemy poddać modyfikacjom.
Z dostępnej listy wybieramy wersją, do której posiadamy licencję. W dalszej części przedstawione zostaną działania na najbardziej rozbudowanej wersji Windows Vista - Ultimate. Niektóre z dostępnych opcji nie występują w niższych wersjach tego systemu.
Teraz vLite wyświetli dokładne informacje o wybranej wersji systemu.
Po kliknięciu w "Dalej" program umożliwi nam wybór zadań do wykonania.
Do wyboru mamy:
vLite umożliwia zintegrowanie z płytą instalacyjną Windows Vista dodatku Service Pack. Jeśli zaznaczyliśmy integracje SP podczas wyboru zadań będzie to jedyna dostępna opcja w programie.
Aby rozpocząć integrowanie dodatku Service Pack należy kliknąć w przycisk "Wybierz" i wskazać na plik Service Pack. Proces integrowania rozpocznie się automatycznie.
Teraz musimy poczekać aż program zintegruje Service Pack ze źródłami instalacji.
Zintegrowanie dodatku Service Pack wymaga dodatkowej ilości wolnego miejsca na dysku. Najlepiej jeśli będzie to około 20GB. Cały proces zajmuje dużo czasu i na wolniejszych komputerach może potrwać nawet do kilku godzin. Dodatek Servie Pack integrowany jest tylko z wybraną wersją Windows Vista. Jeśli chcemy zintegrować go z wszystkimi wersjami dostępnymi na płycie, musimy to zrobić osobno dla każdej wersji. Po zintegrowaniu dodatku Service Pack rozmiar plików może przekroczyć 4GB. W takim wypadku może wystąpić problem z utworzeniem prawidłowo działającego pliku ISO. Aby zmniejszyć rozmiar plików instalacyjnych należy skorzystać z przycisku "Zastosuj" i przebudować obraz.
Opcja Integracja umożliwia zintegrowanie aktualizacji, sterowników oraz pakietów językowych. Aby zintegrować aktualizacje nalezy skorzystać z opcji znajdujących się na pierwszej karcie.
Po zaznaczeniu pola Włącz możemy dodać do programu aktualizacje w formatach CAB oraz MSU.
W podobny sposób postępujemy podczas dodawania sterowników. Program umożliwia wskazanie pojedynczych plików INF oraz całych folderów ze sterownikami.
Na koniec możemy zintegrować jeszcze dodatkowe pakiety językowe do Windows. Dodawane pakiety muszą być zapisane w formacie CAB.
Najważniejszą z funkcji vLite jest możliwość usunięcia wielu komponentów systemu. Aby skorzystać z tej opcji należy z lewego panelu programu wybrać opcję Komponenty.
Aby przypadkowo nie uszkodzić instalacji systemu usuwając komponenty mających wpływ na inne elementy systemu oraz niektóre programy, program umożliwia zaznaczenie z czego będziemy korzystać.
Komponenty do usunięcia zostały podzielone na osiem grup. Są to Akcesoria, Języki, Multimedia, Obsługa sprzętu, Siec, Sterowniki, System oraz Usługi. Przy każdej grupie znajduje się informacja ile zajmują wszystkie zawarte w niej składniki. Dodatkowo na dole znajdziemy opcje pomocnicze. Wybierz umożliwia zaznaczenie lub odznaczenie wszystkich opcji, Chronione pliki umożliwia zachowanie wybranych plików, Kompatybilność daje dostęp do ekranu wyświetlającego się domyślnie po wybraniu opcji Komponenty.
W grupie tej znajdują się akcesoria systemowe.
Wsparcie dla innych języków. Zwykle obsługa dodatkowych języków nie jest potrzebna.
Wsparcie dla wybranych grup urządzeń. Można usunąć tylko jeśli nie zamierzamy korzystać z danego typu urządzenia.
Oprogramowanie oraz funkcje sieciowe. Można usunąć tylko jeśli nie zamierzamy korzystać z danego programu lub funkcji
Usuwa sterowniki dla wybranej grupy sprzętu lub sprzętu danego producenta. Jeśli nie zamierzamy korzystać z danego urządzenia można zaznaczyć do usunięcia.
Funkcje systemowe. Część opcji w tej kategorii nigdy nie jest używana. Jeżeli dana funkcja nie jest nam potrzebna lub zamierzamy używać innego oprogramowania o podobnej funkcjonalności można zaznaczyć.
Niektóre z usług systemowych. Usuniecie niektórych usług może powodować problemy z działaniem programów. Przed wybraniem usług do usunięcia najlepiej przeprowadzić testy na istniejącej instalacji systemu w celu przetestowania jhaki wpływ na system ma wyłączenie danej usługi.
W tej części programu możemy zmienić niektóre z ustawień systemu. Ustawienia podzielone zostały na pięć grup.
Pierwsza grupa zawiera ustawienia związane z bezpieczeństwem. Możemy włączyć lub wyłączyć tu Zapobieganie Wykonywania Danych, UAC oraz AntiSpyware.
Druga grupa to ustawienia systemu. Opcje to zawarte pozwalają wyłączyć auto odtwarzanie, hibernację, paging executive oraz zmienić plan zasilania i działanie przycisku uśpienia i zasilania.
Trzecie grupa to Explorer. Tu znajdziemy ustawianie eksploratora. Możemy zmienić widok Panelu Sterowania oraz włączyć widok plików ukrytych, chronionych i rozszerzeń znanych typów.
Czwarta grupa to Internet Explorer. W tym miejscu znajdziemy tylko ustawienia związane z powiadamianiem o stronach wyłudzających informacje.
Ostatnia grupa to Usługi. Możemy tu zmienić domyślny tryb uruchamiania usług systemowych.
W tej części programu możemy wprowadzić ustawienia, które pomogą nam częściowo zautomatyzować proces instalacji systemu.
Pierwsza karta umożliwia nam wpisanie klucza produktu lub jego pominiecie. Możliwe jest również pominięcie automatycznej aktywacji, automatyczna akceptacja licencji i wybranie posiadanej wersji systemu. W grupie Dane użytkownika możemy jeszcze podać dane posiadacza systemu oraz nazwę komputera. W grupie Ekran powitalny możliwe jest natomiast wybranie lokalizacji sieci, zmiana trybu ochrony komputera, pominięcie dodawania użytkowników i możliwość korzystania z konta administratora.
Karta Regionalne pozwala wybrać ustawienia regionalne z jakich korzystamy dzięki czemu nie będziemy musieli tego robić w początkowym etapie instalacji systemu.
Po wprowadzeniu wszystkich zmian, jakich wprowadzenie umożliwia program rozpocznie przebudowę systemu. Ale zanim to nastąpi musimy jeszcze zdecydować w jaki sposób zostanie to wykonane.
Przebudowa systemu może zostać wykonana na trzy sposoby. Pierwszy to przebudowa tylko wybranej wersji systemu. Opcja ta zapisuje tylko wybraną wersję systemu i usuwa pozostałe dzięki czemu obraz będzie mniejszy. Druga możliwość to przebudowa całego systemu zachowując wszystkie wersje. Ostatnia opcja zapisuje tylko same ustawienia nie dokonując żadnych zmian w obrazie.
Po wyborze metod wprowadzania zmian program rozpocznie modyfikację obrazu.
Na koniec pozostaje już tylko utworzyć obraz ISO lub wypalić przebudowany system bezpośrednio na płycie. Program umożliwia nam zarówno jedno jak i drugie.
Przed wypaleniem systemu na płycie należy upewnić się, że utworzony obraz działa prawidłowo. W tym celu możemy zainstalować system z obrazu ISO na wirtualnym PC(VirtualPC, Vmware, VirtualBox) lub wypalić go na płycie RW, dzięki czemu w razie problemów nie stracimy czystej płytki.